Strona główna Archiwum wg kategorii "Historia lokalna i miejsca pamięci"
Kategoria „Historia lokalna” dotyczy wydarzeń, osób, obiektów i przemian związanych z dziejami poszczególnych miejscowości, dzielnic oraz lokalnych społeczności. Może obejmować zarówno wydarzenia o dużym znaczeniu historycznym, jak i mniej znane historie zachowane w dokumentach, wspomnieniach, nazwach ulic, budynkach i pozostałościach dawnej zabudowy.
Materiały mogą przedstawiać pomniki, mogiły, cmentarze, tablice pamiątkowe, miejsca bitew, dawne granice, nieistniejące budynki, historyczne zakłady, osiedla i przestrzenie publiczne. Kategoria może również obejmować sylwetki lokalnych postaci, dzieje rodzin, rozwój miejscowości, zmiany administracyjne oraz wydarzenia wpływające na życie mieszkańców.
Zakres tematyczny może dotyczyć także legend, dawnych zwyczajów, lokalnych nazw, zapomnianych funkcji poszczególnych obiektów oraz historii miejsc, które nie są szeroko opisywane w popularnych opracowaniach. To przestrzeń przeznaczona do dokumentowania i porządkowania wiedzy o lokalnej przeszłości.
🌊 Jezioro Goczałkowickie – Zarzecze, przeniesione groby i pamięć po wysiedleniu Jezioro Goczałkowickie przykryło większą część dawnego Zarzecza, ale historia tego miejsca nie zakończyła się wraz z pojawieniem się wody. Mieszkańcy zabrali ze sobą część wyposażenia domów, materiały po rozbiórkach, fotografie i wspomnienia. Do Chybia przewożono również pochowanych na miejscowym cmentarzu. Po niemal 4 dekadach obniżenie poziomu zbiornika ujawniło, że…
Zobacz całość
⚙️ Śluza Nowa Wieś — beton na taśmociągach i zabytek większy niż komory Śluza Nowa Wieś powstawała z wykorzystaniem taśmociągów transportujących beton do deskowań. Tymczasem w pobliskich Sławięcicach mieszankę podawały 2 naprzemiennie pracujące pompy. Podobne śluzy, budowane w ramach tej samej drogi wodnej, różniły się więc już organizacją placu budowy. To jeden z najbardziej konkretnych szczegółów pozwalających rozpoznać własną historię…
Zobacz całość
⛰️ Skrzyczne – kolej starsza od miasta i szczyt nad Szczyrkiem Skrzyczne ma 1257 m n.p.m., a jego dzisiejszy krajobraz tworzą lasy, przecinki tras narciarskich, kolej krzesełkowa, schronisko i wysoka wieża nadawcza. Najwyższy szczyt Beskidu Śląskiego jest zarazem miejscem, w którym można prześledzić rozwój całej górskiej miejscowości. Pierwsi pasażerowie kolei wyruszyli w górę w 1958 r. Szczyrk otrzymał prawa miejskie…
Zobacz całość
🧱 Wapienniki w Jaworznie — ceglane szyby w Pieczyskach Wapienniki w Jaworznie zachowały się w Pieczyskach jako masywna, murowana bateria pieców wbudowana w skarpę. Od góry widać głębokie, okrągłe otwory, których ceglane ściany znikają poniżej poziomu gruntu. Niżej znajdują się sklepione galerie i mniejsze otwory w grubych murach. Dopiero zestawienie obu widoków pozwala zrozumieć skalę urządzenia: to, co przypomina wielką…
Zobacz całość
⚙️ Śluza Rudziniec — dawne napędy i 6,25 m różnicy poziomów Śluza Rudziniec pozwala statkom pokonać 6,25 m różnicy poziomów na drodze między Gliwicami a Odrą. Ma 2 równoległe komory, masywne głowy i budynki mieszczące mechanizmy napędowe. Jej znaczenie wykracza jednak poza samą wielkość konstrukcji. Zachowała część wyposażenia pochodzącego z okresu budowy w latach 30. XX wieku, a podczas późniejszej…
Zobacz całość
🏰 Park Świerklaniec – Mały Wersal, fontanny i rezydencje Donnersmarcków Fontanna na szczycie szerokich schodów wygląda tak, jakby nadal miała przed sobą ten sam ogród, a za plecami tę samą rezydencję. Tymczasem pałac, który zajmował tło dawnych fotografii, całkowicie zniknął. Pozostały tarasy, rzeźby, woda i przestrzeń pozwalająca rozpoznać jego dawną skalę. Park Świerklaniec jest dziś miejscem, w którym obok zachowanych…
Zobacz całość
⚓ Śluza Łabędy – historia, działanie i hydrotechniczne otoczenie Dwie równoległe komory, masywne wrota i spokojna powierzchnia wody tworzą jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów technicznych Gliwic. Śluza Łabędy jest jednak tylko częścią większego układu, w którym spotykają się kanał, rzeka, port, marina oraz budowle odpowiedzialne za regulowanie przepływu wody. Znaczenie tego miejsca najlepiej widać z szerszej perspektywy. Kanał Gliwicki powstał…
Zobacz całość
Port Gliwice – przemysłowa brama Górnego Śląska na Odrę Są miejsca, których prawdziwą skalę trudno dostrzec z poziomu ulicy. Port Gliwice należy właśnie do nich. Dopiero spojrzenie z góry pokazuje rozległe nabrzeża, potężne żurawie, place składowe, magazyny, setki kontenerów i sieć torów kolejowych przecinających teren niczym w dużym porcie morskim. Tym bardziej zaskakuje fakt, że wszystko to znajduje się w…
Zobacz całość
🌊 Trójkąt Trzech Cesarzy wyrósł z układu trzech rzek Na współczesnym zdjęciu widać wodę, zieleń oraz stalowe mosty kolejowe. Biała Przemsza łączy się tutaj z Czarną Przemszą, a dalej ich wody płyną jako Przemsza. Nie zachowały się bramy ani zespół budynków granicznych. Trudno więc odczytać, że ten spokojny fragment doliny rozdzielał trzy państwa i systemy prawne. Trójkąt Trzech Cesarzy był…
Zobacz całość
🌊 Przewał Kłodnicy – miejsce, w którym woda zmienia charakter Przewał Kłodnicy z lotu ptaka wygląda jak potężna betonowa brama rozdzielająca dwa zupełnie odmienne światy. Po jednej stronie rozciąga się spokojna powierzchnia zbiornika Dzierżno Duże. Po drugiej woda przeciska się przez zamknięcia jazu, gwałtownie przyspiesza i spada do ograniczonego wysokimi ścianami koryta. W jednej chwili niemal nieruchoma tafla zmienia się…
Zobacz całość
